Bày trí vật dụng thờ cúng bàn thờ gia tiên (Phần 1)

Cách trang trí bày biện bàn thờ gia tiên không chỉ thể hiện sự tưởng nhớ, biết ơn tới tổ tiên của mình mà còn là nơi gửi gắm những ước nguyện của người còn sống, giáo dục truyền thống cho con cháu noi theo. Hôm nay ANAMO sẽ chia sẻ kinh nghiệm cách sắp bàn thờ gia tiên và các vật dụng thờ cúng quan trọng qua bài viết này.

ban-tho-gia-tien

Câu đối trên bàn thờ gia tiên

Câu đối luôn luôn đi kèm với bức Hoành Phi, Đại Tự hoặc Cuốn Thư tạo thành bộ Hoành phi câu đối, Cuốn thư câu đối. Câu đối thuộc loại văn biền ngẫu gồm hai vế đối nhau nhằm biểu thị quan điểm của tác giả, tình cảm của tác giả trước một sự vật, hiện tượng nào đó. Đôi câu đối trong thờ cúng gia tiên chủ yếu tập trung vào nội dung: công đức, chí hướng của tổ tiên, lời căn dặn của tổ tiên dành cho con cháu:

Tổ tông công đức thiên niên thịnh

Tử hiếu tôn hiền vạn đại vinh

(Công đức của tổ tiên dành cho con cháu ngàn năm vẫn còn lưu truyền mãi, con ngoan cháu thảo phải biết phát huy, vinh danh truyền thống tốt đẹp đó)

Đôi câu đối được bày treo hai bên bức Hoành Phi, thấp hơn bức Hoành Phi một chút và ở hai bên của bàn thờ gia tiên. Đối với nhà thờ họ, nhà thờ gỗ thì đôi câu đối được treo ốp vào hai bên cột của nhà thờ, còn bức đại tự, hoành phi được treo bên trên hơi xiên xuống một góc 15-30 độ.

Hoành phi, đại tự, cuốn thư trên bàn thờ gia tiên

Theo truyền thống văn hóa người Việt xưa, mỗi khi nhà nào có việc trọng đại như: mừng tân gia, vinh quy bái tổ, chúc thọ thày, mẹ… những người theo học chữ Nho thường tặng nhau đôi câu đối sơn son thiếp vàng hoặc sang hơn thì tặng cả bức hoành phi. Cha ông ta ngày xưa nhà nào cũng vậy, luôn cố gắng sắm sửa một bức hoành phi treo trong nhà, giàu thì sơn son thếp vàng, không thì thếp bạc, nghèo hơn nữa thì nhờ thày đồ viết cho mấy chữ, kính cẩn treo trên bàn thờ để tỏ lòng thành với Thánh hiền, với Tổ Tiên.

Bức Hoành Phi, Đại Tự, Cuốn Thư là phần đầu tiên, đặt trên cùng của bàn thờ sát bức tường với nội dung chính thường là ba chữ Quang Lưu Đức ý muốn nói công đức của tổ tiên lưu truyền cho con cháu, phù hộ cho con cháu, soi sáng đường đi, lối bước cho con cháu, cho thế hệ sau.

Ngai thờ trên bàn thờ gia tiên

Ngai thờ được đặt chính giữa ban thờ và ở phía trong cùng (vị trí số 3), ngai thờ có thể được đúc bằng đồng hoặc bằng gỗ sơn son thếp vàng, trên ngai thờ đặt bài vị, linh vị tổ tiên.

Đỉnh thờ, đỉnh đồng thờ cúng trên bàn thờ gia tiên

Đỉnh đồng thờ cúng đi kèm với đôi chân nến (vị trí số 6) và đôi hạc (vị trí số 7) tạo thành bộ tam sự, bộ ngũ sự trên bàn thờ gia tiên. Đỉnh thờ đứng trước ngai thờ và sau bát hương. Đỉnh thờ dùng để đốt trầm hương trong những ngày lễ, ngày tết, tạo hương thơm thanh khiết, không khí linh thiêng, tỏ lòng thành kính với tổ tiên.

Trên nắp đỉnh là con lân, con nghê trong tư thế nhìn ra. Người xưa quan niệm rằng Lân là hiện thân của sức mạnh tầng trên, của sự trong sáng và trí tuệ nên nó có trách nhiệm kiểm soát tâm hồn kẻ hành hương, kiểm soát sự trong sáng của con cháu khi đứng trước bàn thờ. Đỉnh đồng phải được đặt một chân đưa ra phía trước, hai chân để phía sau nhằm biểu tượng cho chính nhân quân tử.

Mỗi chân của đỉnh còn được coi là một con Quỳ, linh vật có đầu giống hổ phù và chỉ có một chân mà thôi. Từ thời Khổng Tử đã đề cập đến linh vật này và cho rằng sự xuất hiện của nó gắn liền với sự xuất hiện của thánh nhân, người tài giỏi xuất thế cứu đời, tinh thần này phù hợp với ước vọng truyền đời của người dân Việt trong ý thức phi chí bất hưng, phi thương bất phú.

Tùy theo kích thước bàn thờ gia tiên mà chọn bộ đỉnh thờ cho phù hợp. Với bàn thờ cỡ lớn trên 2m thì nên chọn bộ đỉnh thờ 65cm, 70cm. Với bàn thờ tầm trung 1m53, 1m76, 1m97 thì chọn các bộ đồ thờ 50cm, 60cm, 65cm còn. Bàn thờ gia tiên cỡ nhỏ 1m27 trở xuống thì chọn các bộ đồ thờ 40cm, 45cm.

Trong phần sau của bài viết chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu đến quý bạn đọc những vật dụng quan trọng cần phải có trên bàn thờ gia tiên. Mời quý bạn đọc cùng theo dõi !

Nơi bạn tìm thấy những mẫu bàn thờ đẹp, hiện đại